Grootschalige zonne- en windenergie in de Kempen

De Kempengemeenten werken samen om energieneutraal te worden. Hiervoor is het nodig om te onderzoeken hoeveel duurzame energie ze per jaar, onder andere met zon en wind, moeten produceren om dit te bereiken. Dit is één van de eerste regio´s in Nederland die op deze schaal onderzoekt hoe de energietransitie vorm kan krijgen. Het milieueffectrapport onderzoekt in welke gebieden én onder welke voorwaarden energieprojecten in de Kempen mogen komen. Dit wordt vastgelegd in het beleid- en toetsingskader. Het ontwerp kader is op dit moment nog niet gereed en daarmee is de laatste stap in dit proces nog niet gezet.

Hoofdpunten uit het advies

Toetsingadvies
Het selectieproces van gebieden voor grootschalige zonne- en windenergie in het milieueffectrapport is helder beschreven. Maar het rapport laat nog niet zien hoe milieueffecten (in het bijzonder landschap) zijn meegewogen in de keuze voor zonnevelden op jonge en oude zandontginningen. Daardoor ontbreekt een goed totaalbeeld van de spanning tussen verduurzaming van de energievoorziening en behoud van het landschap. De Commissie adviseert daarom alternatieven met milieuvoordelen voor het landschap uit te werken. Deze informatie is nodig om het kader goed te onderbouwen en te laten werken.

Tussentijds toetsingsadvies
Het milieueffectrapport onderzoekt waar én onder welke voorwaarden zonne- en windenergieprojecten in de Kempen mogen komen. Het is nog niet duidelijk in wat voor een besluit dit wordt vastgelegd.
Hoewel het voorlopige rapport al goed en bruikbaar materiaal bevat, is nog een grote stap nodig om het milieu mee te wegen in keuzes over grootschalige zonne- en windenergie. Zo zijn de effecten op landschap en natuur in het voorlopige rapport nog onvoldoende beschreven. 
Het rapport is bedoeld als het enige moment waarop de gevolgen voor leefomgeving, landschap en natuur in samenhang onderzocht worden. De Commissie adviseert daarom de kwaliteit van het milieueffectrapport te verbeteren zodat straks goed onderbouwde besluiten over grootschalige zonne- en windenergie genomen kunnen worden. De gemeenten hebben aangegeven het advies over te nemen.

Advies reikwijdte en detailniveau
De energietransitie gaat het landschap in de Kempengemeenten veranderen. Centrale vraag voor de gemeenten is welke verandering ze wensen. De Commissie deelt de mening van de gemeenten dat een heldere visie op de toekomst van het landschap in de Kempen nodig is om geschikte gebieden voor windturbines en zonnevelden te vinden en spelregels daarvoor te maken. De Commissie adviseert in het milieueffectrapport de keuzes van geschikte gebieden voor turbines en zonnevelden goed zichtbaar te maken en te vergelijken. Denk bijvoorbeeld aan een natuuralternatief waarbij zones om belangrijke bosgebieden vrij blijven of een alternatief met een zo hoog mogelijke energieopbrengst. Bij te onderzoeken spelregels voor zonnevelden kan gedacht worden aan ontwerpprincipes voor zonnevelden (opstellingsvorm panelen en landschappelijke inpassing) en zonnevelden gecombineerd met agrarisch gebruik.