Beleid en regelgeving

Wet luchtkwaliteit

Per 15 november 2007 is de Wet luchtkwaliteit (Wlk) van kracht. Deze wet vervangt het Besluit luchtkwaliteit 2005. De nieuwe luchtkwaliteitseisen zijn opgenomen in de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen).

Gezondheid en verkeer

Luchtverontreiniging en geluid door verkeer hebben een negatief effect op de gezondheid. Ook onder grenswaarde kunnen gevolgen optreden. De Commissie adviseert daarom bij grotere infrastructurele projecten in het MER in te gaan op de gevolgen voor de gezondheid.

Verkeersgeluid veroorzaakt:

• hinder en slaapverstoring;
• stress met als gevolg hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten;
• verminderd prestatievermogen bij kinderen.

Een belangrijke bron van geluid in de woonomgeving is wegverkeer. Een te hoge geluidbelasting kan leiden tot gezondheidsproblemen. Naar schatting ondervindt 12% van de volwassenen in Nederland ernstige slaapverstoring door geluid van wegverkeer (bron: RIVM). De mate waarin iemand hinder ondervindt hangt samen met het geluidsniveau, de geluidsbron en individuele beleving.

Ook bij geluid geldt dat er grens- en streefwaarden zijn. Hinder en slaapverstoring treden ook op onder de grenswaarden.

Ministeriele regeling Beoordeling luchtkwaliteit 2007

De Ministeriële regeling Beoordeling luchtkwaliteit 2007 is sinds 15 november 2007 in werking en bevat voorschriften voor het meten en berekenen van de concentratie en depositie van luchtverontreinigende stoffen. De regeling vereist rapportage van de metingen en berekeningen en daarnaast een plan met maatregelen voor een goede luchtkwaliteit in geval van normoverschrijding.

De Commissie adviseert in het MER de gevolgen voor de luchtkwaliteit conform deze ministeriële regeling uit te werken.

Regeling projectsaldering luchtkwaliteit

De mogelijkheid bestaat om projecten die tot beperkte verslechtering van de luchtkwaliteit leiden - bij al bestaande normoverschrijding - te salderen met maatregelen die leiden tot verbetering van luchtkwaliteit. Deze mogelijkheid tot salderen is vastgelegd in de Wet milieubeheer (artikel 5.16, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wm en nader uitgewerkt in de Regeling projectsaldering luchtkwaliteit 2007). De inhoudelijke regels voor projectsaldering zijn dezelfde gebleven als onder het Besluit luchtkwaliteit 2005.
De Commissie adviseert informatie over saldering in het MER op te nemen.

Toetsing luchtkwaliteit in m.e.r.

Vanaf 1 augustus 2009 is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) van kracht. In dit programma werken Rijk, provincies en gemeenten samen om de luchtkwaliteit te verbeteren in gebieden waar de normen voor luchtkwaliteit niet worden gehaald. Projecten en maatregelen moeten er voor zorgen dat Nederland overal aan de grenswaarden voldoet: in 2011 aan de grenswaarden voor fijnstof (PM₁₀) en in 2015 voor stikstofdioxide (NO₂).

Vergelijking van alternatieven
Om in het MER alternatieven onderling en met de referentiesituatie te vergelijken adviseert de Commissie inzicht te geven in de effecten op de luchtconcentraties van fijn stof (PM₁₀ en PM_2,5) en stikstofdioxide (NO₂). De verschillen tussen de alternatieven moeten duidelijk zijn.
Maak ook de effecten onder de wettelijke grenswaarden inzichtelijk. Onder de grenswaarden kunnen ook gezondheidseffecten optreden. Gebruik hiervoor berekeningen die voldoen aan de Regeling Beoordeling Luchtkwaliteit.

Presenteer zo mogelijk de resultaten zo mogelijk op verschilcontourenkaarten met topografische ondergrond. Hiermee worden de effecten van een initiatief inzichtelijk voor omwonenden.

Als er sprake is van relatief grote groepen 'blootgestelden' en relatief grote gevolgen voor de luchtkwaliteit, adviseert de Commissie ook de consequentise voor de volksgezondheid in beeld te brengen. Doe dit op basis van bestaande dosiseffectrelaties. Laat zien welke alternatieven en mitigerende maatregelen mogelijk zijn.

Toetsing aan wettelijke eisen
Het NSL heeft betrekking op de zogenaamde:

• in betekende mate-projecten (IBM). Deze verslechteren de luchtkwaliteit met meer dan 3% van de grenswaarde en zijn met  naam en projectkenmerken opgenomen in het NSL. Deze projecten kunnen doorgaan als er voorzien in in compenserende maatregelen.
  Als projecten die in het NSL zijn opgenomen worden gewijzigd, geef dan aan hoe dit via de meldingsprocedure (art. 5.12, twaalfde lid) is uitgewerkt.
• niet in betekende mate-projecten (NIBM). Deze zijn ook in het NSL opgenomen. Deze projecten verslechteren de luchtkwaliteit met minder dan 3% van de grenswaarde. In het MER moet aannemelijk worden gemaakt dat de toename van de concentraties PM₁₀  en NO₂ minder dan 3% is. Betrek hierbij ook de anti-cumulatiebepaling.

De achtergrondconcentratie van fijn stof (PM₁₀ en PM_2,5) en stikstofdioxide (NO₂ ) worden opgenomen in de monitoringstool. Deze tool berekent de totale bijdrage van projecten en maatregelen aan de luchtkwaliteit en vormt het 'rekenhart' van het NSL.

De Commissie vraagt in het MER duidelijk aan te geven of en hoe een project is opgenomen in het NSL. Geef daarbij de volgende projectkenmerken:

• ligging (coördinaten);
• omvang (aantal woningen, hectaren of vloeroppervlak);
• verkeersaantrekkende werking.
  

Gebruik monitoringstool
Met de ontwikkeling van het NSL is ook de monitoringstool ontwikkeld. Dit instrument maakt het mogelijk de jaarlijkse voortgang van het NSL te monitoren of de grenswaarden in 2011 en 2015 worden gehaald. Belangrijke input voor de tool vormen de verkeersgegevens van Rijk, provincies en gemeenten.